Arşiv kavramı, belgelerin sistematik bir şekilde toplanıp saklandığı ve korunmaya alındığı alanları ifade etmektedir. Bu kavram, bireylerin ya da organizasyonların geçmiş faaliyetlerinden doğan çeşitli belgelerin, yazılı, sesli veya görüntülü biçimde saklanmasını kapsar. Arşivler, tarihsel belgelerden güncel kayıtlara kadar geniş bir yelpazeyi içerir ve bu belgelerin gelecekteki araştırmalar için erişilebilir olmasını sağlar.
Arşiv Kavramı: Arşiv, belgelerin düzenli olarak bir araya toplanması ve saklanıp korunduğu yer anlamında kullanılan bir terimdir. Günümüzde ise örgütlerin veya şahısların faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ve belirli amaçlarla saklanan yazılı, sesli ve görüntülü belge anlamına gelmektedir.
Arşiv Türleri: Arşivler, farklı kriterlere göre çeşitli türlere ayrılabilir:
- Birim Arşivi: Örgütlerin çeşitli birimlerinde güncelliğini kaybetmemiş olarak aktif bir biçimde kullanılan arşivlik malzemenin saklandığı birimlerdir. Saklanma süresi 1-5 yıl arasındadır.
- Kurum Arşivi: Bakanlık, genel müdürlük ve işletme gibi örgüt yapılarında oluşan arşivlerdir. Belgelerin saklanma süresi 10-14 yıl arasındadır.
- Devlet Arşivi: Devlet yapısı içerisinde, devletin yaşam süreci ile ilgili mevcut bütün arşiv malzemelerinin toplanmış olduğu arşivlerdir. İki ayrı tipte oluşturulur: Merkeziyetçi Tip ve Dağınık Tip.
- Şehir Arşivleri: Bir şehir ile ilgili bütün belgelerin bir araya toplanmış olduğu arşivlerdir.
- Noter Arşivleri: Noter kurumunun yapmış olduğu işlemler sonucunda ortaya çıkan dokümanların bir arada bulunduğu arşivlerdir.
- Özel Arşivler: Devlet veya yarı-devlet kuruluşu olmayan teşekküllerin arşivleri olarak tanımlanır.
- Kartografik Arşivler: Harita, pafta, plan gibi malzemeleri barındıran özel arşivlerdir.
- İkonografik Arşivler: Resimli arşiv, fotoğraf, şahış, gravür, estamp ve orijinal resim gibi dokümanların yer aldığı arşivlerdir.
- Günlük Kullanılan Arşivler: Oluşturuldukları kuruluşların bünyesinde gündelik olarak sürekli ihtiyaç duyulan belgelerin yer aldığı arşivlerdir.